مقالات

اخبار نجوم سپتامبر 2023: تلسکوپ فضایی جیمز وب شروع به نشان دادن آنچه می تواند انجام دهد.


تلسکوپ فضایی جیمز وب (JWST) که در (دسامبر 2021) به مدار پرتاب شد، اولین ماه‌های خود را در مدار کالیبراسیون ابزارهای خود در حالی که ستاره‌شناسان جهان مشتاقانه منتظر بودند، سپری کرد. خوب، JWST بیش از یک سال است که کار می کند، و ناسا از این فرصت استفاده کرده و برخی از تصاویر دیدنی تر ارسال شده از تلسکوپ فضایی را منتشر کرده است.

اخبار نجوم سپتامبر 2023: تلسکوپ فضایی جیمز وب شروع به نشان دادن آنچه می تواند انجام دهد.
تقریباً دو سال پیش، تلسکوپ فضایی جیمز وب (JWST) به مدار پرتاب شد. اخترشناسان اکنون در حال انتشار برخی از اولین نتایج هستند، اولین اکتشافات انجام شده توسط این بزرگترین و پیشرفته ترین تلسکوپ فضایی. (اعتبار: سفران)

ابتدا یک یادآوری کوچک، JWST مانند اکثر تلسکوپ های بزرگ نجومی با گرفتن تصاویر دیجیتالی با نوردهی طولانی از هر شی نجومی که مطالعه می کند، کار می کند. بیشتر این اجرام «فضای عمیق» در واقع بسیار تاریک هستند و تنها راه برای گرفتن تصاویر خوب این است که دوربین تلسکوپ را باز کنید و اجازه دهید نور در مدت زمان طولانی فوتون به فوتون جمع کند. سپس این تصاویر با کامپیوتر بهبود می یابند تا جزئیاتی را که ستاره شناسان به آن علاقه مند هستند نشان دهند. به عبارت دیگر، عکس‌های منتشر شده توسط ناسا آن چیزی نیست که اگر واقعاً از طریق تلسکوپ به همان جسم نگاه کنید، می‌بینید.

در نجوم، قرار گرفتن در معرض زمان می‌تواند اجسام تاریک را روشن‌تر کند و به اجسامی که نامرئی هستند، قابل رویت شوند. (اعتبار: Photzy)

یکی دیگر از تفاوت های بزرگ بین JWST و سایر تلسکوپ ها، حتی تلسکوپ فضایی هابل، این است که JWST در درجه اول به اجرام در قسمت فروسرخ طیف الکترومغناطیسی نگاه می کند. این به JWST اجازه می دهد تا جزئیاتی را ببیند که کاملاً برای چشم ما نامرئی هستند. به همین دلیل است که JWST در بیش از یک میلیون کیلومتر دورتر از زمین قرار گرفته است، زیرا نور مادون قرمزی که از خورشید و زمین می‌آید اگر محافظت نشده باشد، آن را کور می‌کند. مجدداً، تصاویر دیجیتالی گرفته شده توسط JWST در محدوده مادون قرمز، سپس توسط یک کامپیوتر به تصاویر قابل مشاهده برای ستاره شناسان و بقیه ما تبدیل می شوند.

تفاوت بین تصویر هابل از ستون های آفرینش در نور مرئی (l) و تصویر فروسرخ JWST آشکار است. غباری که تصویر هابل را پنهان می کند در تصویر JWST ناپدید شده است و به اخترشناسان اجازه می دهد تا تولد ستارگان را ببینند. (اعتبار: www.asc-csa.gc.ca)

اولین مجموعه از تصاویر منتشر شده توسط تیم JWST در (آزمایشگاه فیزیک جان هاپکینز) مربوط به معروف “کهکشان گرداب” بود که اغلب مسیه 51 یا به سادگی M51 نامیده می شود. این کهکشان در فاصله 27 میلیون سال نوری از زمین، هدف مورد علاقه منجمان آماتور نه چندان دور از دب اکبر در آسمان است. اگرچه M51 یک کهکشان مارپیچی معمولی است، اما تقریباً رو به رو به سمت کهکشان ما قرار دارد، بنابراین نمای ما از بازوهای مارپیچی آن بسیار باشکوه است. یک دوجین سال پیش تصویر بسیار زیبایی از M51 توسط هابل گرفته شد و از آن زمان اخترشناسان مشتاق بودند تا با JWST نمایی را دریافت کنند.

تصویر هابل از کهکشان گرداب تنها توانست اخترشناسان را تشنه چیزهای بیشتری کند. (اعتبار: ESA/Hubble)

اکنون آنها این کار را انجام داده اند و تصویر فراتر از انتظار است. یکی از دلایلی که JWST در محدوده مادون قرمز کار می کند این است که نور مادون قرمز می تواند از گاز و غبار عبور کند که تمایل دارند جزئیات بازوهای مارپیچی کهکشان هایی مانند M51 را در نور مرئی محو کنند. این بدان معناست که JWST به عمق کهکشان می‌بیند، ساختار تصویری که قبلاً دیده نشده بود. همین امر در مورد کهکشان کوتوله کوچک NGC 5195 که در انتهای دم M51 قرار دارد و میدان گرانشی آن در واقع مسئول بیشتر ساختار بازوهای مارپیچی گرداب است، صادق است. تصاویری مانند JWST از گرداب نه تنها زیبا هستند، بلکه داده‌های زیادی را در اختیار اخترفیزیکدانان قرار می‌دهند تا در تلاش‌هایشان برای درک چگونگی ساختار کهکشان‌ها و تغییر آن‌ها در طول زمان استفاده کنند.

تصویر JWST از مرکز کهکشان گرداب به سادگی در جزئیات خود خیره کننده است. (اعتبار: ضرابخانه)

شی نجومی بعدی که تیم JWST تصاویری از آن منتشر کرد بسیار نزدیکتر به خانه بود و تنها 2600 سال نوری از ما فاصله داشت. سحابی حلقه، یا همان طور که شناخته می شود M57، در آسمان شب نزدیک ستاره درخشان وگا قرار دارد و از بسیاری جهات نمایی اجمالی از سرنوشت آینده خورشید ما است. ستاره ای که در مرکز حلقه قرار دارد زمانی تقریباً به جرم خورشید ما بود، اما حدود یک میلیارد سال پیش تمام سوخت هیدروژن خود را مصرف کرد و شروع به سوزاندن هلیوم کرد. برای اینکه این اتفاق بیفتد، هسته ستاره باید کوچکتر و داغتر می شد و باعث می شد که نواحی بیرونی آن متورم شود و ستاره به یک “غول سرخ” تبدیل شود.

احتمالاً مشهورترین غول سرخ، ستاره بتلژوز در صورت فلکی شکارچی است. این ستاره نه تنها از خورشید ما بزرگتر است، بلکه در واقع بزرگتر از مدار مشتری است!!! (اعتبار: برایان کوبرلین)

سپس، کمتر از یک میلیون سال پیش، هلیوم ستاره شروع به تمام شدن کرد، بنابراین هسته آن دوباره کوچکتر و داغتر شد، به طوری که مناطق بیرونی آن از ستاره به فضای بین ستاره ای پرتاب شد. این ماده بیشتر از ناحیه استوایی ستاره به بیرون پرتاب می شد، بنابراین حلقه ای را در اطراف ستاره اصلی، سحابی حلقه تشکیل داد.

JWST در واقع دو تصویر از سحابی حلقه با ابزارهای مختلف آن گرفت. در سمت راست نمای دوربین مادون قرمز نزدیک NIRCam و در سمت چپ دوربین مادون قرمز میانی MIRI قرار دارد. (اعتبار: پرستیژ آنلاین)

از آنجایی که خود حلقه از گاز و غبار تشکیل شده است، توانایی JWST برای دیدن در مادون قرمز آن را به ابزاری ایده آل برای مطالعه M57 تبدیل می کند. تصاویر گرفته شده توسط JWST حجم عظیمی از جزئیات را نشان می دهد که قبلاً هرگز دیده نشده بود، از جمله حدود 20000 توده متراکم ماده و هاله ای از 10 کمان متحدالمرکز با 400 میخ. JWST همچنین کشف کرد که ستاره مرکزی که حلقه را ایجاد می کند تنها نیست، بلکه دو ستاره همراه کوچکتر دارد، یکی در حدود 35 واحد نجومی (AU) از ستاره مرکزی، یک واحد نجومی به فاصله زمین از خورشید ما، و دیگری فاصله بیشتری دارد. 14400 AU.

از آنجایی که فواصل در فضا بسیار زیاد است، ستاره شناسان از واحدهایی مانند واحد نجومی، میانگین فاصله بین زمین و خورشید استفاده می کنند. (اعتبار: Study.com)

مانند تصاویر کهکشان گرداب، اخترفیزیکدانان چیزهای زیادی خواهند داشت تا آنها را مشغول تجزیه و تحلیل آنچه که JWST در سحابی حلقه پیدا کرده است، نگه دارد. سحابی های حلقه ای نه تنها به این دلیل مهم هستند که آینده خورشید ما را نشان می دهند، بلکه به این دلیل که مواد پرتاب شده از چنین سحابی این است که چگونه عناصر سنگین تری مانند اکسیژن، کربن، نیتروژن و سیلیکون در اطراف کهکشان پخش می شوند تا بتوانند سیاره هایی مانند زمین ما

به جز هیدروژن و هلیوم، همه عناصر دیگر در داخل ستارگان تولید می شوند. سحابی سیاره ای مانند سحابی حلقه یکی از راه های رها شدن این عناصر در کهکشان است. (اعتبار: ZME Science)

جدیدترین مجموعه تصاویر گرفته شده توسط JWST مربوط به سوپرنوا 1987A (SN1987A) است، نزدیکترین ابرنواختر به زمین در 400 سال گذشته و تنها ابرنواختری تا به امروز که برای آن تصویری از ستاره قبل از انفجار آن گرفته شده است. ابرنواخترها رویدادهای نادری هستند که تنها زمانی رخ می دهند که یک ستاره پرجرم، حداقل 20 برابر جرم خورشید ما، تمام سوخت هسته ای موجود خود را مصرف کرده باشد. وقتی این اتفاق می افتد، هسته ستاره به یک ستاره نوترونی یا حتی یک سیاهچاله فرو می ریزد. بقیه ستاره در یکی از قدرتمندترین رویدادهای جهان منفجر شد.

مقایسه دیگری از هابل (r) در مقابل JWST (l). جزئیات بزرگتر در تصویر JWST مشهود است. (اعتبار: Business Insider)

بدیهی است که مطالعه ابرنواخترها بسیار سرگرم کننده است، اما مشکل اینجاست که آنها به قدری نادر هستند که به دست آوردن اطلاعات دقیق دشوار است، بیشتر ابرنواخترهای رصد شده توسط ستاره شناسان در کهکشان هایی هستند که میلیاردها سال نوری از ما فاصله دارند. به همین دلیل است که ستاره شناسان بسیار مشتاق بودند که JWST SN1987A را رصد کند. تلسکوپ فضایی هابل سال‌هاست که این ابرنواختر را تماشا می‌کند و موج ضربه‌ای ناشی از انفجار با موادی که از ستاره قبل از نواختن خارج می‌شود برخورد کرده و به آن برخورد کرده است.

فلش در تصویر بالا به ستاره ای اشاره می کند که نوا SN1987A شد. پایین سمت چپ، ستاره ای است که در حین حرکت نوا می درخشید، و پایین سمت راست تصویر امروز JWST است. (اعتبار: Reddit)

تصاویر JWST این برخورد را با جزئیات بیشتری با مجموعه ای از مواد که شبیه رشته ای از مروارید هستند نشان می دهد. JWST به نظارت بر تغییرات دینامیکی اطراف SN1987A ادامه می‌دهد و در حال جستجو برای ستاره نوترونی است که باید در انفجار شکل گرفته باشد، اما تاکنون شناسایی نشده است.

جرمی به جرم خورشید اما به اندازه یک شهر یک ستاره نوترونی است. SN1987A باید چنین شیئی را تشکیل داده باشد، اما ما هنوز آن را شناسایی نکرده ایم. (اعتبار: ویکی پدیا)

تصاویر منتشر شده توسط این تیم (در جانز هاپکینز) تنها آغاز شگفتی‌هایی است که اخترشناسان امیدوارند JWST در سال‌های آینده آشکار کند. همانطور که هابل دیدگاه ما را نسبت به جهان تغییر داد و روشن کرد، JWST مطمئناً همین کار را خواهد کرد.



Source link

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا