ستاره شناسان شاهد فروپاشی یک ستاره منقرض شده به یک سیاهچاله در کهکشان آندرومدا هستند.

اخترشناسان ممکن است شاهد تولد یک سیاهچاله کاملاً جدید در کهکشان همسایه ما بوده باشند، که یکی از واضحترین نماها را ارائه میدهد که چگونه برخی از ستارهها بیآرام در این پرتگاههای کیهانی فرو میروند، بدون آتش بازی معمولی یک انفجار.
تیمی به رهبری کیشالای دی، ستاره شناس دانشگاه کلمبیا، در حین بررسی داده های آرشیوی ماموریت NEOWISE ناسا، کشف کردند که یکی از درخشان ترین ستاره ها در کهکشان آندرومدا بیش از یک دهه پیش به طور مرموزی روشن شد، به طور چشمگیری محو شد و سپس از دید ناپدید شد. این ستاره با نام M31-2014-DS1 حدود 2.5 میلیون سال نوری از ما فاصله دارد. زمین و فقط 13 برابر بیشتر از وزن ما بود خورشید – طبق مطالعه دی و همکارانش، نسبتاً نور با استانداردهای تشکیل سیاهچاله معمولی است.
او اضافه کرد که اگر این کشف پابرجا بماند، “پس واقعاً به این معنی است که سیاهچالهها بسیار بیشتر از آنچه تا به حال انتظار داشتیم وجود دارد.”
قبل از ناپدید شدن، این ستاره تقریباً 100000 بار بیشتر از خورشید ما می درخشید. دی شهرت خود را به بتلژوزیک ابرغول سرخ به خوبی مطالعه شده که بازوی راست صورت فلکی شکارچی را نشان می دهد.
دی گفت: اگر بتلژوز چند سال دیگر از آسمان ناپدید می شد، “این برای ما اینجا روی زمین واقعاً تکان دهنده و آزاردهنده خواهد بود، زیرا ناگهان شکارچی مانند آن به نظر نمی رسد.”
د و تیمش برای اولین بار متوجه رفتار عجیب M31-2014-DS1 در داده های ماموریت NEOWISE شدند. تیم جدید گزارش می دهد که در حدود سال 2014، ستاره در نور مادون قرمز درخشان شد، سپس در سال 2016 به شدت شروع به کاهش نور کرد و تا سال 2023 عملاً از بین رفت – تقریباً به یک ده هزارم روشنایی اولیه خود محو شد.
د گفت که او جلوی کامپیوتری نشسته بود رصدخانه کک در هاوایی در سال 2023، جمع آوری مشاهدات بعدی ستاره، زمانی که متوجه شد چیزی اشتباه است.
او به یاد می آورد: «لحظه ای را که تلسکوپ را به سمت آن ستاره گرفتیم به یاد می آورم – فقط ستاره اصلاً آنجا نبود. مشاهدات اضافی از تلسکوپ فضایی هابل و دیگر رصدخانه های زمینی تأیید کردند که این ستاره واقعاً ناپدید شده است. دی گفت: “همین زمانی بود که کلیک کرد.” ستارگانی که بسیار درخشان و عظیم هستند، به طور تصادفی در تاریکی ناپدید نمی شوند.
بر اساس یک نظریه پیشرو، سیاهچاله ها زمانی تشکیل می شوند که ستارگان پرجرم سوخت هسته ای خود را تخلیه می کنند و باعث ایجاد یک ابرنواختر انفجاری می شود که لایه های بیرونی ستاره را به فضا منفجر می کند و یک ستاره نوترونی متراکم یا یک سیاهچاله را پشت سر می گذارد. با این حال، به نظر می رسد M31-2014-DS1 یک سیاهچاله را بدون چنین آتش بازی تشکیل داده است.
دی می گوید: «ده سال پیش، اگر کسی می گفت ستاره ای با جرم 13 خورشیدی به سیاهچاله تبدیل می شود، هیچ کس آن را باور نمی کرد. این کاملاً خارج از چیزی بود که هنجار در نظر گرفته می شد.»
دی و همکارانش گمان می کنند که هسته کوچک و فشرده M31-2014-DS1 طی چند ساعت به یک سیاهچاله سقوط کرده است. چیزی که ستاره شناسان هنوز می توانند ببینند خود ستاره نیست، بلکه یک درخشش مادون قرمز ضعیف است که توسط گرد و غبار و گاز باقی مانده در اطراف سیاهچاله تازه متولد شده می چرخد.
دی گفت، این ماده خیلی سریع حرکت می کند که مستقیماً به پایین بیفتد، در عوض یک دیسک چرخان را تشکیل می دهد که به آرامی سیاهچاله را در طول زمان تغذیه می کند – دقیقاً مانند آب که قبل از اینکه در نهایت به پایین سر بخورد، در اطراف زهکشی وان می چرخد. انتظار میرود طی چند دهه آینده، سیگنال فروسرخ بهطور پیوسته محو شود، زیرا باقی ماندههای باقیمانده مارپیچی به سمت داخل میروند و ناپدید میشوند.
از آنجایی که کهکشان آندرومدا از نظر کیهانی نسبتا نزدیک است، پسماندهای محو شده باید برای رصدخانه های قدرتمندی مانند تلسکوپ فضایی جیمز وب (JWST)، گفت. اما تصویربرداری مستقیم از خود سیاهچاله – مانند تلسکوپ افق رویداد ساخته شده برای سیاهچاله های بسیار بزرگتر – در این مورد، حداقل با فناوری فعلی، با توجه به اندازه کوچک جسم، امکان پذیر نیست.
سال گذشته، تیم دادههای اضافی را از JWST جمعآوری کرد، که دید مادون قرمز قدرتمند آن نشان داد که سیاهچاله به شدت در مواد بیرونی ستاره پوشانده شده است. پیش چاپ در 9 ژانویه در arXiv منتشر شد.
برای آزمایش بیشتر نتیجه گیری، محققان از نتایج ناسا نیز استفاده کردند رصدخانه اشعه ایکس چاندرا برای جستجوی تشعشعات پرانرژی مورد انتظار از گاز داغ نزدیک سیاهچاله. هیچ اشعه ایکس شناسایی نشد، اما به گفته دی، انتظار می رفت، زیرا گاز اطراف در حال حاضر آنقدر متراکم است که اجازه خروج تابش به فضا را نمی دهد.
با گذشت زمان، همانطور که مواد بیشتری به داخل میریزند و محیط به تدریج پاک میشود، دی انتظار دارد که در نهایت تلسکوپها بتوانند پرتوهای ایکس را که «از درون این آشفتگی که در حال حاضر وجود دارد میآیند» شناسایی کنند، که به طور بالقوه سیاهچاله را مستقیمتر نشان میدهد.
محققان می گویند این یافته ها طرح جدیدی را برای تشخیص چنین رویدادهایی ارائه می دهد. اخترشناسان می توانند به جای تماشای پر زحمت میلیاردها ستاره در کهکشان های مجاور را ببینند که کدام یک به طور ناگهانی ناپدید می شوند، به دنبال فوران های کوتاه فروسرخ بگردند – علائم هشدار دهنده احتمالی مبنی بر اینکه یک ستاره در شرف فروپاشی خاموش مانند M31-2014-DS1 است.
دی گفت: «این اساساً به همان اندازه نزدیک است که بتوانیم به مرگ یک ستاره عظیم برسیم. در نهایت، من فکر میکنم که در مورد فیزیک ستارگان که منفجر نمیشوند چیزهای بیشتری به ما میآموزد.»
مطالعه این ستاره در الف گزارش شده است کاغذ روز پنجشنبه (12 فوریه) در مجله Science منتشر شد.



