ستاره شناسان به تازگی ستاره ای را مشاهده کرده اند که 1540 برابر اندازه خورشید ما به یک ابرغول تبدیل شده است. آیا تبدیل به ابرنواختر خواهد شد؟

ستاره شناسان شاهد تبدیل یکی از بزرگترین ستاره های جهان ما به یک جسم ستاره ای کمیاب بوده اند و این دگردیسی چشمگیر ممکن است پیشروی یک انفجار ابرنواختری قدرتمند باشد که در آن ستاره یک سیاهچاله به دنیا می آورد.
محکوم به فنا ستاره WOH G64 (همچنین به عنوان IRAS 04553-6825 شناخته می شود) است که در یک کهکشان ماهواره ای واقع شده است. راه شیری شناخته شده به عنوان ابر ماژلانی بزرگ (LMC)، حدود 163000 سال نوری از ما فاصله دارد. این ستاره حدود 1540 برابر بزرگتر از خورشیدبا جرمی تقریبا 30 برابر ستاره ما و 282000 برابر درخشندگی آن. WOH G64 که در دهه 1970 کشف شد، همیشه شبیه یک به نظر می رسید ابرغول سرخ ستاره ای که توسط حلقه یا چنبره ای از غبار متراکم احاطه شده است.
در سال 2014 اما ظاهر این ابرغول شروع به تغییر کرد. تیمی از ستاره شناسان به رهبری گونزالو مونوز سانچز از رصدخانه ملی آتن متوجه شدند که رنگ ستاره همراه با افزایش دمای سطح آن تغییر می کند. مونوز-سانچز و همکارانش به این نتیجه رسیدند که این امر باید نمایانگر تبدیل یک ابرغول سرخ به یک ابرغول نادر زرد باشد، که میتواند به این معنی باشد که ستارهشناسان شاهد «مرگ» ستارهای در زمان واقعی هستند.
مونوز سانچز به Space.com گفت: “سرنوشت ستارگان با جرم اولیه بین 23 تا 30 خورشیدی پس از تکامل آنها به ابرغول سرخ هنوز نامشخص است. در این مورد، WOH G64 افراطی ترین ابرغول سرخ شناخته شده با جرم تخمینی حدود 28 جرم خورشیدی بود.” “معلوم است که آیا چنین ستاره هایی منفجر می شوند یا خیر ابرنواخترهاسقوط مستقیم به سیاه چاله هایا قبل از پایان زندگی خود از مرحله ابرغول قرمز به مرحله ابرغول زرد تبدیل شوند. WOH G64 ممکن است پاسخ این سوال باشد.
نتایج این تیم اولین شواهدی را نشان میدهد که یک جرم ستارهای افراطی میتواند دمای خود را تغییر دهد و از قرمز به زرد در طی یک سال تکامل یابد – و به روشی صاف و بیصدا.
مونوز سانچز ادامه داد: «این به ویژه شگفتانگیز است زیرا تغییرات سریع در ستارگان معمولاً با فرآیندهای خشونتآمیز یا ناگهانی همراه است.
با این حال، این تمام آن چیزی نبود که تیم در مورد این ستاره بزرگ کشف کرد. دانشمندان همچنین دریافتند که WOH G64 تنها نیست.
سریع زندگی کن، جوان بمیر… اما نه تنها
WOH G64 با تنها 5 میلیون سال سن، در مقایسه با سایر ستارگان مانند خورشید با سن متوسط 4.6 میلیارد ساله ما، از نظر کیهانی جوان است، بنابراین ممکن است به نظر کمی ناعادلانه به نظر برسد که این ستاره در حال پایان عمر خود است. دلیلش این است که ستارگان پرجرم مانند این «سریع زندگی میکنند و جوان میمیرند»، در ذخایر سوخت مورد نیاز برای همجوشی هستهای سریعتر از ستارههای با اندازه متوسط میسوزند.
در حالی که این طول عمر کوتاه برای همه ستارگان پرجرم صادق است، مراحل نهایی زندگی این تایتان های ستاره ای چندان مشخص نیست. برای مثال، همه ابرغولهای قرمز لایههای بیرونی خود را نمیریزند زیرا هستههای آنها فرو میریزند و به ابرغولهای زرد تبدیل میشوند.
مونوز سانچز گفت: ابرغول های زرد بسیار نادر هستند زیرا نشان دهنده یک مرحله انتقالی کوتاه مدت بین مرحله ابرغول سرخ و انفجار نهایی ابرنواختر هستند. بنابراین، در حال حاضر تنها تعداد کمی از ابرغولهای زرد تایید شده شناخته شدهاند که تنها به چند ده شی میرسد.»
برای اینکه این دگرگونی ابرغول زرد رخ دهد، یک ستاره پرجرم به باد ستاره ای نیاز دارد که به اندازه کافی قوی باشد تا پوسته بیرونی مواد ستاره ای را که قبلا به بیرون پرتاب شده است از بین ببرد، فرآیندی که دمای آن را افزایش می دهد. با این حال، تنها درخشانترین ابرغولهای قرمز میتوانند باعث خروج موادی شوند که به اندازه کافی قدرتمند هستند تا این مرحله انتقالی را آغاز کنند که در نهایت به مرگ ستاره منجر میشود.
این تیم همچنین دریافت که این ستاره عظیم در واقع بخشی از یک سیستم دوتایی است که با ستاره دیگری وجود دارد. اگر ستاره اصلی حریصانه ماده را از همراه خود بیرون بکشد، علت بالقوه تغییر شکل آن را پیچیده می کند.
Munoz-Sanchez گفت: “تقابلات دوتایی همچنین می تواند نقش مهمی در شکل گیری ابرغول های زرد داشته باشد.” “اگر انتقال جرم یا جداسازی پوسته در یک سیستم دوتایی اتفاق بیفتد، پوسته ابرغول سرخ ممکن است تا حدی کنده شود و به طور بالقوه منجر به تکامل آن به سمت دمای زرد شود.”
این محقق در ادامه توضیح داد که در یک سناریوی دوتایی، که تکامل یک ستاره را در اثر فعل و انفعالات با همدمش مشاهده می کند، سیستم باینری در یک پاکت مشترک جاسازی میشود، پیلهای از گاز که دو ستاره آن را احاطه کرده است. ظاهر شود به عنوان یک ابرغول سرخ بیرون انداختن جزئی این پاکت دو ستاره را آشکار می کند.
مونوز سانچز افزود: “در عوض، اگرچه این منظومه دوتایی است، اما انتقال ممکن است توسط فرآیندهای ستاره ای ذاتی انجام شده باشد. در این مورد، ستاره ممکن است تحت یک دوره فوران استثنایی قرار گرفته باشد که بیش از 30 سال طول کشیده است و اکنون به حالت زرد و خاموش باز می گردد.” هر دوی این احتمالات بسیار نادر هستند و مشاهده هر یک از آنها در مقیاس های زمانی انسانی تقریباً بی سابقه است.
بنابراین، تیم هنوز نمیداند که آیا تکامل آن نتیجه تعاملات بین WOH G64 و ستاره همراه دوتایی آن است یا اینکه دگردیسی ذاتی خود ستاره است.
مونوز سانچز توضیح داد: “مشاهدات اخیر نشان می دهد که برخی از دیگر ابرغول های قرمز افراطی نیز ممکن است در سیستم های دوتایی باشند.” درک اینکه آیا خواص شدید این ستارگان ناشی از طبیعت ذاتی آنهاست یا از فعل و انفعالات دوتایی برای مطالعه جمعیت ستارگان پرجرم تکامل یافته، پیش بینی مرگ آنها و تفسیر ابرنواخترهایی که تولید می کنند، بسیار مهم است، پدیده هایی که هنوز به طور کامل درک نشده اند.
و درک ماهیت دوتایی WOH G64 تنها کلیدی برای درک زندگی آن نیست. این جزئیات نیز بخشی جدایی ناپذیر از مرگ او است.
ادامه تبادل جرم بین ستاره ها می تواند منجر به برخورد آنها و ادغام دو جزء شود. با این حال، اگر فعل و انفعالات بین ستارگان ضعیف باشد یا وجود نداشته باشد، ستاره والد به سمت فروپاشی هسته تکامل مییابد و در نهایت منجر به انفجار ابرنواختر یا فروپاشی مستقیم به یک سیاهچاله میشود. مونوز سانچز گفت: “از نظر نجومی، WOH G64 یک سیستم بسیار تکامل یافته به نظر می رسد و ممکن است “به زودی” دچار فروپاشی هسته شود. در این زمینه، “به زودی” مربوط به مقیاس زمانی از صد تا چند هزار سال است.” «چنین رویدادی فوقالعاده خواهد بود و احتمال وقوع آن در طول زندگی ما بسیار کم است.
اگرچه، البته، ما حتی مطمئن نیستیم که این ستاره به عنوان یک ابرنواختر منفجر شود.”
گزارشی درباره این نتایج روز دوشنبه (23 فوریه) در مجله منتشر شد طبیعت.




